YÖNETMELİK
SELÇUK ÜNİVERSİTESİ DENEYSEL TIP UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Selçuk Üniversitesine bağlı olarak kurulan Deneysel Tıp Uygulama ve Araştırma Merkezinin amaçlarına, faaliyetlerine, yönetim organlarına, yönetim organlarının görevlerine ve çalışma şekline ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; Selçuk Üniversitesi Deneysel Tıp Uygulama ve Araştırma Merkezinin amaçlarına, faaliyetlerine, yönetim organlarına, yönetim organlarının görevlerine ve çalışma şekline ilişkin hükümleri kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik; 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinin (2) numaralı alt bendi ile 14 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Danışma Kurulu : Merkezin Danışma Kurulunu,
b) Merkez : Selçuk Üniversitesi Deneysel Tıp Uygulama ve Araştırma Merkezini,
c) Müdür : Merkezin Müdürünü,
ç) Rektör : Selçuk Üniversitesi Rektörünü,
d) Üniversite : Selçuk Üniversitesini,
e) Yönetim Kurulu : Merkezin Yönetim Kurulunu,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Merkezin Amacı ve Faaliyet Alanları
Merkezin amacı
MADDE 5 – (1) Merkezin amacı ve faaliyet alanları şunlardır:
a) Merkezde deney hayvanları üzerinde yürütülecek her türlü araştırma ve uygulamanın, etik kurallara uygun bir şekilde hayvan refahı ve hayvan haklarına riayet edilerek yürütülmesi için gerekli altyapıyı kurmak, geliştirmek ve çalıştırmak.
b) Bilimsel araştırmaları ve uygulamaları teşvik etmek, desteklemek, gerçekleşmesini sağlamak, resmi ve özel kuruluşların isteği üzerine kendi alanına giren konularda danışmanlık hizmeti vermek.
c) Deney hayvanı kullanılacak araştırma, test ve eğitim projelerinde görev alacak tüm elemanlara deneysel tıp araştırma ve uygulamalarına ilişkin teorik ve pratik kurslar düzenlemek, sertifikalar vermek, yeni deneysel tıp yöntemlerini ulusal ve uluslararası işbirliği içerisinde takip etmek, eğitimini vermek ve uygulamak.
ç) Veri ve bilgi dokümantasyon birimi kurmak, yayın ve yayım faaliyetinde bulunmak.
d) Konuyla ilgili yurt içindeki ve yurt dışındaki benzer merkezlerle ve ilgili diğer kurumlarla işbirliği yapmak ve kısa yada uzun süreli yurt içi ve yurt dışına eleman göndermek yada bu amaçla gönderileni kabul etmek.
e) Merkezin kuruluş amacına ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun amaç ve ilkelerine uygun diğer çalışmaları yapmak.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Merkezin Yönetim Organları ve Görevleri
Merkezin yönetim organları
MADDE 6 – (1) Merkezin yönetim organları şunlardır:
a) Müdür.
b) Yönetim Kurulu.
c) Danışma Kurulu.
Müdür
MADDE 7 – (1) Müdür; Tıp Fakültesinde, deneysel tıp araştırmaları konularında çalışan, uluslararası bilimsel indekslerde yayımlanmış en az üç deneysel tıp araştırması olan profesör veya doçent unvanlı öğretim üyeleri arasından üç yıl süreyle Rektör tarafından görevlendirilir. Görev süresi dolan Müdür yeniden görevlendirilebilir.
(2) Müdür görevde olmadığı hallerde yardımcılarından biri, yardımcılar da bulunmaz ise Yönetim Kurulu üyelerinden biri Müdüre, süresi altı ayı geçmemek üzere, vekâlet edebilir. Müdürün görevinin son bulması halinde müdür yardımcılarının da görevi sona erer.
(3) Müdür, görevlendirilmesindeki usule göre görevden alınabilir
(4) Müdür, en az biri Tıp Fakültesinden olmak üzere, uluslararası bilimsel indekslerde yayınlanmış en az üç deneysel tıp araştırması olan Üniversite öğretim üyeleri arasından iki müdür yardımcı seçer.
Müdürün görevleri
MADDE 8 – (1) Müdürün görevleri şunlardır:
a) Merkezi yönetmek ve temsil etmek.
b) Yönetim Kurulu ve Danışma Kurulunu toplantıya çağırmak.
c) Yönetim Kuruluna başkalık etmek ve alınan kararları uygulamak.
ç) Merkezde yürütülen çalışmaların Merkezin işleyiş kurallarına ve deney hayvanlarında yapılan işlemlerin etik kurallara uygunluğunu takip etmek, denetlemek ve çalışanları bu konuda yönlendirmek.
d) Merkezde çalışan personelin görev paylaşımını ve çalışma düzenini belirlemek ve denetlemek.
e) Merkezin idari işlerini yürütmek.
f) Merkez faaliyetleriyle ilgili yurt içi ve yurt dışı kurum ve kuruluşlarla işbirliği yaparak, Merkezin amacına uygun olarak Merkez organlarının belirleyeceği çerçevede yürütülecek faaliyetlerin projelendirilmesi ve bunlara ulusal ve uluslararası alanda destek ve mali kaynak sağlanması için girişimlerde bulunmak.
Yönetim Kurulu
MADDE 9 – (1) Yönetim Kurulu aşağıda belirtilen toplam on bir üyeden oluşur:
a) Yönetim Kurulunda; Müdür, iki müdür yardımcısı ve Müdürün teklifi üzerine Rektör tarafından üç yıllık süreyle görevlendirilen Merkezin faaliyet konularıyla ilgili alanlarda çalışan, uluslararası bilimsel indekslerde yayımlanmış en az üç deneysel tıp araştırması bulunan Tıp Fakültesi kadrolu elemanlardan dört üye ile Üniversitenin Tıp, Diş Hekimliği, Veteriner veya Sağlık Bilimleri Fakültelerinde kadrolu öğretim elemanları arasından görevlendirilen dört üye olmak üzere toplam on bir üye bulunur.
(2) Müdürün görev süresinin dolması veya herhangi bir nedenle görevinden ayrılması halinde, Yönetim Kurulu üyelerinin de görevi sona erer. Üyelik süresi herhangi bir sebeple sona eren Yönetim Kurulu üyeleri aynı usulle yeniden görevlendirilebilir.
(3) Yönetim Kurulu, Müdürün daveti üzerine en az iki ayda bir kez Müdürün belirleyeceği gündemle üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve kararlar oy çokluğu ile alınır.
Yönetim Kurulunun görevleri
MADDE 10 – (1) Yönetim Kurulunun görevleri şunlardır:
a) Merkezin faaliyetlerine ilişkin kararlar almak ve bunları yürütmek.
b) Merkezin faaliyetleriyle ilgili esaslar ve faaliyet plan ve programlarını karara bağlamak.
c) Merkezi ilgilendiren konularda, yetkili organlarda görüşülmek üzere Rektörlüğe önerilerde bulunmak.
ç) Yıllık faaliyet programları ile yıllık faaliyet raporlarını görüşerek kabul etmek.
d) Merkez tarafından yürütülecek faaliyetlere ilişkin çalışma esaslarını, Merkez olarak sunulacak her türlü hizmetin bedelini tespit etmek, gelir ve gider dağılımı ve kullanım şekillerini ilgili mevzuata uygun olarak belirlemek.
e) Merkezin yürüteceği kurs, seminer ve benzeri faaliyetleri kararlaştırmak ve düzenlemek.
f) Müdür tarafından belirlenen diğer konuları görüşerek karara bağlamak.
Danışma Kurulu ve görevleri
MADDE 11 – (1) Danışma Kurulu: Rektörün veya Rektörün görevlendirdiği bir rektör yardımcısının başkanlığında, Tıp, Diş Hekimliği, Veteriner ve Sağlık Bilimleri Fakültelerinin Dekanları ve Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekimi ile Yönetim Kurulu Üyelerinden oluşur. Müdürün çağrısı üzerine yılda en az bir kez toplanır.
(2) Danışma Kurulunun görevi; Merkezin amaçları doğrultusunda merkezin faaliyetlerine yönelik tavsiye niteliğinde görüş, öneri ve eleştirilerini Müdüre sunmaktır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Personel ihtiyacı
MADDE 12 – (1) Merkezin akademik, teknik, genel idari hizmetler ve yardımcı hizmetler sınıfındaki elemanları, 2547 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi uyarınca Rektör tarafından görevlendirilir.
Hüküm bulunmayan haller
MADDE 13 – (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde ilgili diğer mevzuat hükümleri ile Senato kararları uygulanır.
Yürürlük
MADDE 14 – (1) Bu Yönetmelik yayımı 11 Kasım 2012 PAZAR tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 15 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Selçuk Üniversitesi Rektörü yürütür.
SELÇUK ÜNİVERSİTESİ DENEYSEL TIP UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ
HAYVAN DENEYLERİ YEREL ETİK KURUL YÖNERGESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar
MADDE 1. AMAÇ
Bu yönergenin amacı; hayvan deneyleri yerel etik kurulunun kuruluş, çalışma, ve görev esaslarını, deney hayvanları üzerinde yapılacak eğitim, öğretim, test ve bilimsel çalışmaların başvuru işlemlerini, deney hayvanlarının barındırma, üretim, nakil şartlarının izlenmesi ile tüm işlemlerin kayıt altına alınmasını belirlemektir.
MADDE 2 .KAPSAM
Selçuk Üniversitesi Deneysel Tıp Uygulama ve Araştırma Merkezinde eğitim, öğretim, test ve bilimsel amaçlı çalışmaların hayvan etiği yönünden değerlendirilmesini, Selçuk Üniversitesi Deneysel Tıp Uygulama ve Araştırma Merkezi Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulunun oluşturulmasını, çalışma usul ve esaslarını kapsar.
MADDE 3 .DAYANAK
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu, 15/02/2014 tarih ve 28914 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hayvan Deneyleri Etik Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik’e ile 13/11/2011 tarih ve 28141 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlar İçin Kullanılan Hayvanların Refah ve Korunmasına Dair Yönetmelik’e dayanılarak hazırlanmıştır.
MADDE 4.TANIMLAR VE KISALTMALAR
a) Rektör: Selçuk Üniversitesi Rektörünü,
b) Etik Kurul: Selçuk Üniversitesi Deneysel Tıp Uygulama ve Araştırma Merkezinde bilimsel araştırma, test, tıbbi uygulamalar ve eğitim- öğretim gibi temel etkinliklerde deney hayvanları ile yapılacak işlemleri etik ilkeler çerçevesinde değerlendirmeyi, görüş bildirmeyi, önerilen protokolleri incelemeyi, izin vermeyi, uygulamaların izlenmesini, deney hayvanları üzerinde yapılan bütün işlemlerin kayıt altına alınmasını ve bu işlemlerin anında ya da geriye doğru izlenebilmesini sağlayan Selçuk Üniversitesi Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulunu,
c) CITES Sözleşmesi: 20/6/1996 tarihli ve 22672 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Nesli Tehlikede Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşmeyi,
ç) Çalışma izni: Deney hayvanı kullanıcı, üretici ve tedarikçi kuruluşların faaliyete geçebilmesi için Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca verilen belgeyi,
d) Deney: Bilimsel amaçlarla hayvanlar üzerinde gerçekleştirilecek her türlü prosedür veya prosedürler bütününü,
e) Deney Hayvanları Araştırma ve Yetiştirme Ünitesi: Orman ve Su İşleri Bakanlığı ile Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlıklarının ilgili yönetmeliklerinde deney hayvanı yetiştirilmesi ve barındırılmasına ilişkin esaslara uygun olarak kurulmuş birimi,
f) Deney hayvanı: Prosedürlerde kullanılan, serbest yaşayan veya çoğalan larva biçimleri, canlı kafadan bacaklılar ve normal fetal gelişimlerinin son üçte birlik döneminden itibaren memeliler dahil, insan olmayan herhangi bir omurgalı canlıyı,
g) Deney ünitesi: Hayvanlar üzerinde her türlü prosedür veya prosedürlerin gerçekleştirildiği, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından çalışma izni bulunan birimleri,
ğ) Etik: Araştırmalarda kullanılacak hayvanlarla ilgili olarak insan ve hayvan yaşamını ilgilendiren bilimlerde yapılabilecek hareketlerin sınırları, hayvana yönelik yapılacak tutum ve davranışa yol gösterici evrensel kuralları,
h) HADMEK: Hayvan Deneyleri Merkezi Etik Kurulunu,
ı) HADYEK: Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulunu,
i) Hayvan refahı birimi: Üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşlarda kurulması zorunlu olan, hayvanların refahı ve bakımından sorumlu, veteriner hekim, veteriner sağlık teknikeri veya veteriner sağlık teknisyeni unvanına sahip en az bir kişiden, kullanıcı kuruluşlarda ise bu unvanlardan birine sahip bir kişiye ilaveten biri yerel etik kurul üyesi olmak üzere en fazla üç kişiden oluşan birimi,
j) İnsancıl öldürme metodu: Hayvanın kendi türüne has, en az fiziksel ve duyusal ağrı, eziyet ve sıkıntıya maruz kalacağı şekilde yaşamının sonlandırılmasını,
k) İn vivo deney: Canlı ortamda yapılan deneyi,
l) İyi laboratuvar uygulamaları: Klinik çalışmalar dışındaki sağlık ve çevre güvenliği çalışmalarının planlanması, yapılması, izlenmesi, kaydedilmesi, arşivlenmesi ve rapor edilmesi şartları ve yönetim usulleri ile ilgili kalite sistemini,
m) Kullanıcı: Hayvanları prosedürlerde kullanmaya yetkili olan kişiyi,
n) Kuruluş: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca çalışma izni bulunan, müştemilatı ile birlikte açık, kapalı, yarı açık, her türlü sabit ya da taşınabilir tesis, bina veya binalar grubunu,
o) Proje: Tanımlanmış bilimsel bir amacı olan ve bir ya da daha fazla prosedürü kapsayan iş programını,
ö) Prosedür: Hayvanların; doğurtulması, kuluçkadan çıkarılması ya da genetiği değiştirilmiş hayvan soyunun devam ettirilmesi süreçleri dahil, iyi veteriner hekimlik uygulamalarına uygun olarak bir iğnenin batırılmasının yarattığına eşit veya daha fazla acı, eziyet, ızdırap veya kalıcı hasara sebep olabilecek şekilde, bilinen veya bilinmeyen sonuçları olan, deneysel, diğer bilimsel veya eğitici amaçlarla kullanılmasını,
p) Sekreterya: Etik kurullarda gerekli koordinasyonu sağlayan, yazışmaları yapan ve kayıtları tutan kişi veya kişileri,
r) SÜDAM: Selçuk Üniversitesi Deneysel Tıp Uygulama ve Araştırma Merkezini,
s) Teknisyen: Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Tarım Meslek Lisesi Veteriner Sağlık Bölümü ile daha önce Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına bağlı olan Veteriner Sağlık Meslek Lisesi, Hayvan Sağlığı Memurları Okulu, Hayvan Sağlığı Memurları Meslek Lisesi okullarından herhangi birinden mezun kişiyi,
ş) TÜBİTAK: Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumunu,
t) Tür: Ortak özellikler taşıyan ve kendi aralarında döllenerek üreyebilen akraba canlıları içeren biyolojik grubu,
u) 3R ilkesi: Mümkün olan her durumda, canlı hayvan yerine bilimsel açıdan geçerli başka alternatif bir yöntem ya da deneme stratejisinin uygulaması, proje hedeflerinden ödün vermeden kullanılacak hayvan sayısının olabildiğince azaltılması, hayvanlara acı, eziyet, ızdırap çektirecek ve kalıcı hasar yapacak prosedürlerin iyileştirilerek hayvan refahının artırılmasını,
ü) Veteriner Hekim: Veteriner Fakültelerinde beş yıllık eğitim sürecini başarıyla tamamlayıp diploma almış, 9/3/1954 tarihli ve 6343 sayılı Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanuna göre veteriner hekim unvanı kazanmış kişiyi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Etik Kurulun Kuruluşu, Çalışma Yöntemi, Görev, Yetki ve İlkeleri
MADDE 5. ETİK KURULUN KURULUŞU
(1)Yerel Etik Kurul aşağıda nitelikleri belirtilen on üç üyeden oluşur:
a) Deneysel Tıp Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü; HADYEK’in başkanıdır.
b) Deneysel Tıp Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdür Yardımcılarından seçilecek başkan vekili,
c) Deneysel Tıp Uygulama ve Araştırma Merkezinde görev yapan, deney hayvanı yetiştirilmesi, üretimi ve bakımından sorumlu ve deney hayvanları kullanım sertifikası olan, tam gün ünitede çalışan, hayvan deneyleri konusunda en az bir yıl tecrübeli olan bir veteriner hekim,
ç) Kurumla çıkar ilişkisi olmayan sivil toplum kuruluşuna kayıtlı Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bir kişi,
d) Kurumla çıkar ilişkisi olmayan, kendisi ya da yakınları deney hayvanları ile çalışma yapmayan ve toplum çıkarlarını temsil edebilecek nitelikte T.C. vatandaşı bir kişi,
e) Kadroları üniversitenin deney hayvanları ile çalışma yapan birimlerinden en az üçünde bulunan sekiz öğretim üyesi. Bu öğretim üyelerinin en az altısının deney hayvanlarıyla yapılmış en az bir adet çalışmasının bulunması, bunlardan birisinin ise in vivo hayvan deneylerinde en az bir yıl tecrübeli olması gereklidir.
(2) Etik Kurul gerektiğinde başka alanların uzmanlarından görüş alabilir ve/veya toplantılara davet edebilir.
(3) Etik Kurulun Başkan, Başkan Vekili ve üyelerinden Selçuk Üniversitesi personeli olanlar Rektör tarafından görevlendirilir. Etik Kurulda görev yapacak olan sivil toplum örgütüne bağlı üye ile sivil üye Rektör tarafından seçilir.
(4) Etik Kurul üyelerinin görev süresi dört yıldır. Görev süresi dolan üye yeniden görevlendirilebilir. Bir takvim yılı içerisinde izinsiz ve mazeretsiz olarak üst üste üç toplantıya katılmayan üyenin üyeliği kendiliğinden düşer. Üyelik sıfatının ölüm, emeklilik, ayrılma gibi herhangi bir nedenle sona ermesi veya üyeliğin düşmesi halinde, yerine aynı usulle ve kalan süreyi tamamlamak üzere ayrılan üyenin niteliklerini taşıyan yeni bir üye seçilir/görevlendirilir.
(5) Hayvan Deneyleri Etik Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket ettiği tespit edilen kişiler SÜDAM Yerel Etik Kurulunda görevlendirilemez.
(6) Atamalar veya onay ile yapılan değişiklikler bir ay içerisinde HADMEK’e bildirilir.
(7) Yerel Etik Kurul yönergesi, HADMEK tarafından onaylandıktan sonra faaliyetlerine başlar.
MADDE 6. ETİK KURULUN ÇALIŞMA YÖNTEMİ
(1) Etik Kurul, başkanın belirleyeceği gündemle en az ayda bir defa ve üyelerin en az üçte ikisinin katılımı ile toplanır.
(2) Etik Kurul toplantıları başkanın yokluğunda başkan vekili başkanlığında yürütülür.
(3) Etik Kurul kararları üye tam sayısının yarıdan bir fazlası ile alınır. Oy eşitliği halinde başkanın oyu yönünde karar verilir.
(4) Yerel etik kurul kendi sekretaryasını oluşturur. Yerel etik kurul gerekli olması halinde alt kurullar oluşturabilir.
(5) SÜDAM’da kullanılan tüm deney hayvanlarına ilişkin kayıtlar, hayvan refahı biriminde görevli deney hayvanı yetiştirilmesi, üretimi ve bakımından sorumlu veteriner hekim tarafından tutulur veya tutturulur. Söz konusu kayıtlarda temin edilen hayvanların sayıları, türleri, temin edildikleri yerler, kullanıcı kuruluşa geldiği tarih ve yapılan tüm işlemler bulunur. Bu kayıtlar en az beş yıl süreyle muhafaza edilir.
(6) HADYEK başvuru formu ( EK-1) ve taahhütname (EK-2) formunu hazırlar.
(7) Deney hayvanı kullanıcıları, sertifika almadan bu hayvanlar üzerinde deney, eğitim, test amacıyla işlem yapamaz ve çalışma mekanlarında bu hayvanları barındıramazlar. Çiftlik hayvanlarıyla yapılacak araştırmalarda araştırma ekibi ekibinin içinde bir veteriner hekimin bulunması zorunludur. Bu durumda veteriner hekimin deney hayvanları kullanım sertifikası bulunması gerekli değildir. HADYEK onayına sunulan çalışmada, deney hayvanı kullanan kişinin kullanım sertifikası olmaması halinde bu çalışmaya onay verilmez.
(8) Yapılan başvuru için HADYEK, yaptığı değerlendirme neticesinde uygun, düzeltilmesi gerekir, şartlı olarak uygun ya da uygun değildir şeklinde karar verir.
(9) HADYEK kararı başvuru sahibine başvurunun yapıldığı tarihten itibaren kırk iş günü içinde yazılı olarak bildirilir. Bu süre proje değerlendirmesini de kapsar. Projenin karmaşıklığı veya birden çok bilim dalını ilgilendirdiği hallerde, HADYEK sözü edilen süreyi bir defaya mahsus olmak üzere onbeş iş gününü geçmeyecek şekilde uzatabilir. Uzatma sebebi ve süresi gerekçelendirilerek, süre sona ermeden yürütücü bilgilendirilir.
(10) Projelere azami beş yıl süre ile izin verilir, süre uzatımı talebi olması halinde, talebin gerekçelendirilmesi şartıyla ek süre verilebilir.
(11) Bütün başvurular ve alınan kararlar, tarih ve sayı numarası verilerek kayıt altına alınır. Kayıtlar en az beş yıl süreyle muhafaza edilir.
(12) HADYEK, bir projenin yapılabilirliğini sınamak amacıyla az sayıda hayvan üzerinde ön deneylerin yapılmasını isteyebilir. Bu durumda kesin karar, “şartlı olarak uygun” kararı verilen projelerdeki usullere göre verilir.
(13) İzin verilen projeler hayvan refahı ve onaylanan projeye uyulması yönünden yerel etik kurulu tarafından denetlenebilir. Hayvan refahını olumsuz etkileyecek bir uygulama veya onaylı projede herhangi bir değişiklik tespiti edildiğinde Yerel etik kurulu verilen izni iptal eder. İznin iptal edilmesi durumunda; hayvan refahı birimi tarafından, projede kullanılan veya kullanılması öngörülen hayvanların refahının olumsuz yönde etkilenmemesi sağlanır.
(14) HADYEK onayı alınan projede sonradan yapılacak değişiklik proje yürütücüsü tarafından HADYEK’e yazılı olarak bildirilir ve HADYEK’in onay vermesi halinde proje değişikliği yapılır.
(15) Kayıtlar HADMEK’in ve Orman ve Su İşleri Bakanlığının denetimine açık tutulur. HADYEK, gerektiğinde konusunda deneyimli uzmanların yazılı görüşlerini alabilir veya HADYEK toplantısına davet ederek sözlü veya yazılı görüş isteyebilir.
MADDE 7. ETİK KURULUN YETKİLERİ VE İLKELERİ
(1) Etik Kurulun Yetkileri; Selçuk Üniversitesi Deneysel Tıp Uygulama ve Araştırma Merkezinde deney hayvanları üzerinde yapılacak tüm uygulamaların SÜDAM Etik Kurulu tarafından onaylanmış olması zorunludur. Etik Kurul tarafından uygun bulunmayan çalışmalar Selçuk Üniversitesi Deneysel Tıp Uygulama ve Araştırma Merkezi bünyesinde yapılamaz.
(2) Etik Kurul aşağıda belirtilen ilkeler doğrultusunda çalışır:
a) SÜDAM ‘da üretim, yetiştirme ve deneysel çalışma süreçlerinde deney hayvanlarına kötü muamele edilmesini engellemek.
b) Deney hayvanlarının aşağıda belirtilen amaçlar kapsamında kullanımını sağlamak.
1. İnsan veya hayvan fizyolojik bozuklukların incelenmesi, belirlenmesi, düzeltilmesi veya modifikasyonu.
2. Hayvanların refahı ve tarımsal amaçlarla yetiştirilen hayvanların üretim şartlarının iyileştirilmesi.
3. İlaçlar, gıda hammaddeleri, yem hammaddeleri, başka maddeler ve ürünlerin kalite, etkinlik ve güvenilirliklerinin geliştirilmesi, üretilmesi ve test edilmesi.
4. İnsan ve hayvan sağlığı ve refahı için doğal çevrenin korunması.
5. Türlerin korunmasını amaçlayan araştırmalar.
6. Mesleki becerilerin kazandırılması, sürdürülmesi veya geliştirilmesi için yüksek öğrenim veya eğitim.
c) Deney hayvanlarında yapılacak işlemlerde ağrıyı en aza indirecek yöntemlerin kullanılmasını sağlamak.
ç) Eğitim amaçlı kongre, konferans ve seminerlerde ağrı ve acı veren uygulamaların yapılmaması.
d) Deney hayvanlarının, türüne uygun şartları hazırlamak ve en iyi fizyolojik, davranışsal ve çevresel şartların teminini sağlamak.
e) Canlı hayvanlarda yapılacak deney amaçlı çalışmaların sorumlu veteriner hekim gözetiminde yapılmasını sağlamak.
f) Deney hayvanı bakımının yeterli eğitimi almış personel tarafından uygun şartlarda yapılması.
g) Araştırıcılar tarafından deneysel hedef noktaların (son noktaların) belirlenmesini sağlamak,
ğ) Alternatif invitro bir yöntem varsa hayvan deneyinin etik yönden onaylanmaması ve daha önceden ayrıntılı olarak yapılmış deneylerin tekrar hayvanlar üzerinde yapılmaması.
h) Deney için en uygun hayvan türü ve yöntemin seçilmesini ve bilimsel olarak anlamlı sonuç verebilecek en az sayıda hayvan kullanılmasını sağlamak.
ı) Deney hayvanlarına gereksiz acı ve ağrı verecek deneylerde uygun anestezi usulünün uygulanmasını ve araştırmalarda uygun ağrı kesici ve anestezi kullanılmasını sağlamak.
i Anestezinin, hayvan için deneyin kendisinden daha fazla travmatik olması ve deneyin amacına uygun olmaması durumunda yapılmaması.
j) Deneyin etik ilkeler çerçevesinde yapılması ve amacına uygun olması için veteriner hekim kararı ile;
1) Anesteziden çıktığında önemli oranda acıya maruz kalacak olan hayvanın ağrı kesici ile tedavi edilmesini, tedavi edilmesi mümkün değilse insancıl bir metotla öldürülmesini,
2) Deney hayvanının araştırma sürecinde ya da sonunda hayatına son verilmesi işlemlerinin uygun gerekçelerle yapılmasını,
3) Şiddetli ve sürekli ağrı çeken veya normal hayatını sürdüremeyecek duruma gelen deney hayvanları ile sağlığı ve çevresi için risk oluşturabilecek deney hayvanlarının insancıl bir metotla yaşamalarına son verilmesini sağlamak.
k) Araştırmada kullanılan deney hayvanlarına yaşadıkları sürece sağlıklı yaşam şartlarının teminini sağlamak
l) Hayvanları ağır, uzun süreli acıya maruz bırakacak ve düzeltilmesi mümkün olmayan deneylerin yapılmamasına, eğer araştırmadan elde edilecek fayda önemli ise etik ilkeler ile hayvanların çekeceği acı dikkate alınarak karar vermek.
m) Bilimsel hedeften uzaklaşılmadığı ve hayvanın refahının bozulmadığı sürece hayvanlar üzerinde birden fazla uygulama yaparak, deneyde kullanılan hayvanların sayısını azaltmak.
n) Deneyde kullanılarak ölen hayvanların doku ve organlarının paylaşılması kapsamında diğer başvurularda değerlendirilmesini sağlamak.
o) SÜDAM hayvan refahı biriminin denetiminde gerçekleştirilecek prosedürlere izin vermek.
ö) İnsan ve hayvan sağlığına katkı sağlayacak, bilgiyi artıracak ya da toplumun iyiliğine olacak uygulamalar tasarlamayı ve bunları icra etmeyi cesaretlendirmek
MADDE 8 . ETİK KURULUN GÖREVLERİ
a) Yapılacak başvurular ile deney hayvanları üzerinde yapılacak tüm işlemlerin etik yönden kabul edilebilir sınırlarını belirleyerek yapılacak işlemlere ilişkin protokolleri onaylamak veya gerekçeli olarak ret etmek.
b) SÜDAM’da deney hayvanı kullanılması sürecinin 3R ilkelerine ve etik kurallara uygun olarak sürdürülmesini denetlemek, bu amaçla gerekli düzenlemeleri yapmak.
c) Deney hayvanı kullanılarak elde edilenlerle aynı veya daha yüksek düzeyde bilgi sağlayabilecek ancak hayvan kullanılmayan veya en az sayıda hayvan kullanılan ya da daha az acı verilen prosedürler içeren alternatif yöntemlerin geliştirilmesine ve doğrulanmasına katkıda bulunacak ve bu alanda araştırmayı teşvik edecek uygulamalar yapmak.
ç) Deney hayvanları üzerinde yapılacak işlemlerin onaylanmış protokole uygun olarak yapılmasını sağlamak, gerektiğinde sonlandırmasına karar vermek.
d) SÜDAM’da deney hayvanlarıyla çalışacak personelin gerekli eğitimi almasını sağlamak ve deney hayvanı kullanım sertifikası bulunması şartıyla hayvan deneyleri yapılmasına izin vermek. Bu amaçla gerektiğinde sertifika programları düzenlemek.
e) Deney hayvanlarının üretim, yetiştirme, barındırma ve nakil şartları ile deneylerin yapıldığı laboratuvar şartlarının ve ekipmanının etik yönden uygun olup olmadığını denetlemek.
f) Deney hayvanı kullanımı ile ilgili olarak istatistiki veri tabloları ile yıllık faaliyet raporunu hazırlayarak HADMEK’e sunmak.
g) Deneysel çalışmalar sonunda ortaya çıkan atıklar ve tıbbi atıkların 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesince bertarafını sağlamak.
ğ) 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununun ve ilgili mevzuatın getirdiği hükümler çerçevesinde, deney hayvanlarının kayıt altına alınmalarını ve izlenebilmelerini sağlamak.
h) Düzenlenecek eğitim sertifika programlarını otuz gün önce HADMEK’e bildirmek.
ı) Düzenledikleri sertifika eğitim programları ve eğitim sonunda başarılı olarak sertifika alan kursiyerler ile ilgili bilgileri HADMEK’e bildirmek.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Deney Hayvanı ve Araştırmalara İlişkin Uygulamalar
MADDE (1 )Deney Hayvanı
HADYEK tarafından yapılan düzenlemelere uygun olarak alınmış bir genel veya özel istisna olmadıkça, Selçuk Üniversitesi Deneysel Tıp Uygulama ve Araştırma Merkezindeki çalışmalarda kullanılacak Fare, Sıçan, Tavşan, Kobay ve Hamster türlerinin kayıtlı yasal deney hayvanı üreticisi ve tedarikçilerinden alınmış olması şartı aranır.
(2) Anestezi ve anestezi uygulanması
a) Anestezi kullanımına uygunsuz bir durum olmadıkça, prosedürler genel veya sınırlı uyuşturma altında yapılır. Gerektiğinde ağrı, eziyet ve sıkıntının asgariye indirilmesine imkân veren analjezi veya başka metotlar kullanılabilir. Şiddetli ağrılara yol açabilecek ciddi yaralanmaları içeren prosedürler anestezi olmadan uygulanmaz.
b)Anestezi kullanımında anestezinin hayvan için prosedürden daha travmatik olup olmadığı ve anestezinin prosedürün amacına uygun olup olmadığı dikkate edilir.
(3) Hayvanlara ağrı hissetmesini engellemek amacıyla anestezik veya analjezik dışında başka bir ilaç verilmemelidir. Aksini gerektirecek bir durumun oluşması halinde, anestetik veya analjezik rejimin ayrıntıları hakkında bilimsel bir gerekçe sağlanır.
4) Anestezinin etkisi geçmeye başladığında sıkıntı çeken bir hayvan, prosedürün amacına uygun olması şartıyla, ameliyat sırası ve sonrasında analjeziklerle veya başka ağrı kesici yöntemlerle tedavi edilir.
5) Prosedür amacına ulaşır ulaşmaz, hayvanın sıkıntısını en alt düzeye indirmek için uygun önlem alınır.
(3) Öldürme ve Deneylerde Şiddet Sınıflandırması
a) Prosedürün sonunda, hayvanın yaşamasına ilişkin karar veteriner hekim tarafından verilir. Prosedür sonunda hayvan orta veya şiddetli ağrı, eziyet, sıkıntı ve kalıcı hasarla yaşamaya devam edecekse uygun yöntemle öldürülmesine karar verilir.
b) Tüm prosedürler vaka bazında hafif, orta, şiddetli veya düzelmez olarak sınıflandırılır. Şiddetin sınıflandırılması ”Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlar İçin Kullanılan Hayvanların Refah Ve Korunmasına Dair Yönetmelik ’’ te belirtildiği gibi yapılır.
(4) Hayvanların deneylerde tekrar kullanımı
a) Daha önceki deneylerin gerçek şiddeti “hafif” veya “orta” ise,
b) Hayvanın genel sağlık durumu tamamen eski haline dönmüşse,
c) Yeni deney “hafif”, “orta” veya “ düzelmez” olarak sınıflandırılmışsa,
ç) Hayvan üzerinde daha önce gerçekleştirilen prosedürleri değerlendirebilecek bir veteriner hekim tarafından uygun bulunmuşsa,
2) İstisnai durumlarda, (a) bendini uygulama dışı bırakacak şekilde ve hayvanın veteriner hekim tarafından muayene edilmesinden sonra, hayvanın şiddetli acı, ızdırap veya eşdeğerini içeren bir deneyde birden fazla kullanılmaması şartıyla bir hayvanın tekrar kullanılmasına izin verilebilir.
(5) Deneyin sonlandırılması
Deneyle ilgili olarak daha fazla gözlemin yapılamayacağı hallerde ya da genetiği değiştirilmiş hayvan soyları ve nesilleri artık takip edilmiyorsa veya sürekli devam eden bir şekilde iğne batırılmasına eşdeğer ya da daha fazla acı, eziyet, ızdırap ve kalıcı hasar yaşaması bekleniyorsa deney sonlandırılır.
(2) Deneyin sonunda, bir hayvanın yaşamaya devam etmesine dair karar bir veteriner hekim tarafından alınır. Bir hayvanın yaşatılmaya devam etmesi durumunda, sağlık durumuna uygun bakım ve barınma hizmeti sağlanır. Hayvan orta veya şiddetli acı, eziyet, ızdırap ve kalıcı hasar yaşamaya devam ediyorsa öldürülür.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Eğitim
MADDE 10.
1)Eğitim Sertifikası Programı, Orman Su İşleri Bakanlığı’nın 12.12.2007 tarihinde yayınladığı 2007/11 sayılı Genelgede belirtilen Deney Hayvanları Kullanım Sertifikası Eğitim Programına uygun olarak düzenlenecektir.
2) Bu Yönetmelik hükümlerine göre düzenlenen deney hayvanları kullanım sertifika programlarına kayıt yaptırarak devam ve başarı şartlarını yerine getiren kursiyerlere "Deney Hayvanları Kullanım Sertifikası" verilir. Deney hayvanları kullanım sertifikası, ilgili HADYEK başkanı ve üniversitelerde rektör tarafından imzalanır.
3) HADYEK’ler düzenleyecekleri sertifika eğitim programlarını otuz gün önce HADMEK’e bildirmekle yükümlüdür.
4) HADYEK bakım besleme ve etik konularda eğitim programları hazırlayarak görevli personelin eğitimini sağlar.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Etik Kurula Başvuru, Değerlendirme ve Karar
MADDE 11 . BAŞVURU
(1)Selçuk Üniversitesi Deneysel Tıp Uygulama ve Araştırma Merkezi bünyesinde yapılacak olan her türlü araştırma projesi, tez (uzmanlık, bilim uzmanlığı ve doktora) çalışmasına yönelik hayvan deneyleri ve gözlemleri ile eğitim amaçlı uygulamalar için Etik Kurul onayı alınması mecburidir.
(2) Etik Kurul başvuruları, “Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulu Başvuru Formu doldurularak ekleri ile birlikte Kurul Sekreterliğine teslim edilir. Başvuruların, tez çalışmalarında “Yürütücü” sıfatıyla “Danışman Öğretim Üyesi” tarafından, diğer araştırma projelerinde ise doktoralı veya eşdeğer dereceye sahip “Proje Yürütücüsü” tarafından yapılması gereklidir.
MADDE 12. BAŞVURULARIN DEĞERLENDİRİLMESİ ve KARAR
Usulüne uygun olarak yapıldığı saptanan başvurular, incelenmek üzere Etik Kurul Başkan tarafından belirlenen raportör(ler)e sekreterya tarafından iletilir. Raportör(ler) başvuru ile ilgili inceleme sonucunu 30 gün içerisinde Etik Kurul sekreteryasına bildirir. Raportörün görüşünü hazırlamasını takiben, ilk Etik Kurul toplantısında başvuru gündeme alınarak değerlendirilir. Uygun, düzeltilmesi gerekir, şartlı olarak uygun ya da uygun değildir şeklinde karar verilir. Başvuru hakkında kesin karar verilerek başvuru sahibine bildirilir. Bu süre 45 günü geçmez. HADyEK detaylı incelemeye gerek duyulması halinde bir defaya mahsus 15 gün ek süre verebilir. Etik Kurul üyelerine ait başvurular görüşülürken ilgili kurul üyesi görüşmelere katılamaz ve oy kullanamaz.
Düzeltilmesi gerekir kararı verilen başvurular, başvuru sahibi tarafından düzeltildikten sonra Etik Kurul tarafından tekrar değerlendirilir. Koşullu olarak uygun kararı verilen projeler, Etik Kurul tarafından belirlenecek bir süre boyunca izlenip, istenen koşulların yerine getirilip getirilmediği değerlendirildikten sonra uygun ya da uygun değildir şeklinde karara bağlanır.
Deneysel araştırma projesinde Etik Kurul onayı alındıktan sonra projedeki ve çalışmaya katılacak kişilerdeki değişiklikler Etik Kurula yazılı olarak bildirilir ve onayı alınır.
Çalışmaların yayınlanmasında YEK onayı alınmıştır veya yerel etik kurul ilkelerine uyulmuştur ifadesi yer alacaktır.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
MADDE 13.KAYIT
SÜDAM Deney hayvanlarının kayıt altına alınması ve kimliklendirilmesi, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca 13/12/2011 tarihli ve 28141 sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanan Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlar İçin Kullanılan Hayvanların Refah ve Korunmasına Dair Yönetmeliğin 34, 35 ve 36 ncı maddelerine göre yapılır. Kayıtlar HADMEK kararı doğrultusunda Bakanlıkça istenilen istatistik formlarında belirlenen bilgileri kapsar.
MADDE 14.GİZLİLİK
Etik Kurul yazışmaları gizli olup ilgili Yönetmelikte belirtilen yetkili kurumlar dışında üçüncü şahıslara bilgi verilmez.
MADDE 15 .YÜRÜRLÜK
Bu Yönerge HADMEK tarafından kabul edildiği tarihte yürürlüğe girer.
MADDE 16 .YÜRÜTME
Bu Yönerge hükümleri Selçuk Üniversitesi Rektörü tarafından yürütülür.
EK-1
DENEY HAYVANLARI KULLANIM SERTİFİKASI EĞİTİM PROGRAMI
|
|
|
KATEGORİLER ve DERS SAATLERİ |
|
||
|
No |
Ders Adı |
A (Araştırmacılar) |
B (Yardımcı sağlık/teknik personeli) |
C (Hayvan bakıcıları) |
Dersi Verecek Kişinin Niteliği |
|
1 |
Hayvan deneyleri mevzuatı* |
1T |
1T |
1T |
En az yüksek lisans diplomalı ve hayvan deneyleri mevzuatı konusunda en az iki yıl deneyimli kişiler |
|
2 |
Hayvan deneyleri etiği ve 3R* |
2T |
2T |
2T |
En az yüksek lisans diplomalı ve hayvan deneyleri etiği ve 3R konusunda en az iki yıl deneyimli kişiler |
|
3 |
Hayvan davranışı ve refahı* |
2T |
2T |
2T |
Hayvan davranışı ve refahı konusunda en az iki yıl deneyimli veteriner hekim veya en az yüksek lisans diplomalı hayvan davranışı ve refahı konusunda en az iki yıl deneyimli ziraat mühendisi |
|
4 |
Deney hayvanlarının karşılaştırmalı anatomisi |
2T 2U |
2T 2U |
2T 2U |
Hayvan anatomisi konusunda en az iki yıl deneyimli veteriner hekim |
|
5 |
Deney hayvanlarının fizyolojisi |
1T 1U |
1T 1U |
1T 1U |
Hayvan fizyolojisi konusunda en az iki yıl deneyimli veteriner hekim |
|
6 |
Deney hayvanlarının histolojisi |
1T 1U |
1T 1U |
1T 1U |
Hayvan histolojisi konusunda en az iki yıl deneyimli veteriner hekim |
|
7 |
Deney hayvanlarının biyokimyası |
1T |
1T |
1T |
Hayvan biyokimyası konusunda en az iki yıl deneyimli veteriner hekim |
|
8 |
Kan ve örnek alma teknikleri |
1T 4U |
1T 4U |
|
Kan ve örnek alma konusunda en az iki yıl deneyimli ve deney hayvanı kullanım sertifikasına sahip veteriner hekim |
|
9 |
Tutuş teknikleri |
1T 4U |
1T 4U |
1T 4U |
Tutuş teknikleri konusunda en az iki yıl deneyimli kişiler |
|
10 |
İlaç verme ve enjeksiyon teknikleri |
1T 4U |
1T 4U |
|
İlaç verme ve enjeksiyon konusunda en az iki yıl deneyimli ve deney hayvanı kullanım sertifikasına sahip veteriner hekim |
|
11 |
Anestezi teknikleri |
1T 2U |
1T 2U |
|
Anestezi konusunda en az iki yıl deneyimli veteriner hekim |
|
12 |
Ötanazi teknikleri |
1T 2U |
1T 2U |
|
Ötanazi konusunda en az iki yıl deneyimli veteriner hekim |
|
13 |
Ağrı, sıkıntı ve insani sonlandırma noktalarının belirlenmesi |
1T |
1T |
|
Bu konuda en az iki yıl deneyimli veteriner hekim |
|
14 |
Laboratuvar işleyişi (temizlik, güvenlik)* |
2T 1U |
1T 1U |
1T 1U |
Hayvan ünitesi/tesisi sorumlu yöneticisi |
|
15 |
Hayvan tesis/ünitelerinde iş sağlığı ve güvenliği* |
1T |
1T |
1T |
İş sağlığı ve güvenliği sertifikasına sahip veya bu konuda en az iki yıl deneyimli kişi |
|
16 |
Deney hayvanlarının beslenmesi |
2T |
2T |
2T |
En az yüksek lisans diplomalı ve hayvan besleme konusunda en az iki yıl deneyimli kişi |
|
17 |
Hayvan hastalıkları a)Mikrobiyolojik, virolojik, parazitolojik, mikolojik
|
3T 2U |
2T 2U |
1T 1U |
Hayvan hastalıkları konusunda deneyimli veteriner hekim |
|
18 |
Biyoistatistik* |
4T |
4T |
|
Biyoistatistik konusunda en az iki yıl deneyimli kişi |
|
19 |
Standardizasyon a) Genetik standardizasyon b) Mikrobiyolojik standardizasyon c) Bakım-barındırma d) Araştırma |
2T |
2T |
2T |
En az yüksek lisans diplomasına sahip, bu konuda en az iki yıl deneyimli kişi |
|
20 |
Hayvan deneyi modeli kavramı ve spesifik deney modelleri |
2T 2U |
|
|
En az yüksek lisans diplomalı, hayvan deneyi modeli ve spesifik deney modelleri konusunda en az iki yıl deneyimli ve deney hayvanı kullanım sertifikasına sahip kişi |
|
21 |
Hayvan deneylerinin tasarlanması* |
2T 4U |
|
|
En az yüksek lisans diplomalı, hayvan deneylerinin tasarlanması konusunda en az iki yıl deneyimli ve deney hayvanı kullanım sertifikasına sahip kişi |
|
22 |
Temel cerrahi |
2T 4U |
|
|
Temel cerrahi konusunda en az iki yıl deneyimli veteriner hekim |
|
23 |
Deney hayvanlarının üretimi, yetiştirilmesi ve barındırılması |
2T 2U |
2T 2U |
2T 2U |
En az yüksek lisans diplomalı, deney hayvanlarının üretimi, yetiştirilmesi ve barındırılması konusunda en az iki yıl deneyimli kişi |
|
24 |
Alternatif yöntemler* |
2T |
|
|
En az yüksek lisans diplomasına sahip ve alternatif yöntemler konusunda en az iki yıl deneyimli kişi |
|
TOPLAM |
40 T 35 U |
30 T 25 U |
20 T 12 U |
|
|
T: Teorik
U: Uygulama
*: Hayvan grubuna özgü olmayan dersler
1.Grup: Kemirgenler (fare, sıçan, kobay, hamster türleri, gerbil) ve tavşan
2.Grup: Çiftlik hayvanları (küçükbaş, büyükbaş hayvanlar ve tek tırnaklılar)
3.Grup: Domuz ve minipig
4.Grup: Evcil kanatlılar (tavuk, hindi, kanatlı pet hayvanları)
5.Grup: Su hayvanları (omurgalı ve kafadan bacaklılar)
6.Grup: Sürüngenler ve amfibiler
7.Grup: Etçiller
8.Grup: İnsan harici primatlar
Dersler asgari olarak eğitim hedeflerinde yer alan konuları içerecek şekilde işlenir.
6) HADYEK’ler tarafından sadece Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan alınan çalışma izninde belirtilen hayvanlar için eğitim verilir.
7) Sertifika almış olduğu grup haricinde bir hayvan grubuyla çalışmak isteyen kursiyer, sadece yeni hayvan grubuna özgü dersleri alarak ayrı bir sertifika alır.
8) Sıklıkla kullanılan laboratuvar ve çiftlik hayvanlarının dışında bir türle (örneğin, yaban hayvanları) bir çalışma yapılmak istendiğinde, mevcut gruplar içerisinde çalışma yapılacak türe en yakın olanı seçilir. Sahip olunan sertifikanın çalışılacak türe uygunluğunu HADYEK değerlendirir ve gerektiğinde araştırmacılara bu konuda tavsiyede bulunur.
9) Derslere devam zorunluğunun kontrol edilebilmesi ve kayıt altına alınması şartıyla teorik dersler elektronik ortamda verilebilir.
10) Uygulama eğitimi sırasında bir eğitmen aynı anda en fazla 10 öğrenciye eğitim verebilir.
11) Lisans/yüksek lisans dönemlerinde alınmış olan deney hayvanı kullanımı eğitimlerinin, eksik derslerin tamamlanması kaydıyla sertifika programına eşdeğer olup olmadığına HADYEK karar verir.
12) Kurs sonu değerlendirmesi iki aşamada yapılır. Bu değerlendirmede teorik sınav
% 50, uygulama sınavı % 50 ağırlıktadır. Kursiyerlerin başarılı sayılabilmeleri için teorik ve uygulama sınavlarından belirtilen yüzdeler dikkate alınarak 100 üzerinden en az 70 puan almaları gereklidir. Sınavda başarısız olan kursiyerler için ikinci sınav düzenlenir. İkinci sınavda da başarısız olan kursiyerlerin eğitim programına yeniden katılım sağlamaları gereklidir.
13) Yönetmelik hükümlerine göre düzenlenen deney hayvanları kullanım sertifika programlarına kayıt yaptırarak devam ve başarı şartlarını yerine getiren kursiyerlere "Deney Hayvanları Kullanım Sertifikası" verilir. Bu sertifikalar, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan veri tabanı üzerinden oluşturulacaktır. Sertifikada aşağıdaki bilgiler yer alacaktır:
Bu sertifika, yerel etik kurul başkanı ile üniversitelerde rektör, diğer kurum ve kuruluşlarda ise en üst düzey yönetici tarafından imzalanır.
14) Deney hayvanları kullanılarak yapılan ve yalnız şiddet sınıflandırması ‘düzelmez’ olan prosedürlerin yer aldığı tıbbi cihaz kullanımına yönelik eğitimlerde; deney hayvanı kullanım sertifikalı veteriner hekim tarafından anestezi uygulanarak ve onun gözetiminde, tıp doktoru, veteriner hekim ve diş hekimlerine, yalnızca söz konusu eğitimlerde kullanmaları maksadıyla katılım belgesinin verileceği verilecek iki saatlik eğitimler (örneğin, laparoskopi ve mikro cerrahi eğitimi) aşağıdaki unsurları içerecektir:
Eğitim sonunda katılımcılara yazılı sınav yapılacak ve sınavdan 100 üzerinden en az 70 puan alanlara ‘katılım belgesi’ verilecektir. Katılım belgesinde hangi prosedür ve tür için verildiği açıkça belirtilecektir. Farklı tür veya prosedür değişikliklerinde yeniden eğitim alınacaktır. Bu katılım belgesi Deney Hayvanı Kullanım Sertifikası yerine geçmez.
EK-2
EĞİTİM HEDEFLERİ
Hayvan Deneyleri Mevzuatı, Hayvan Deneyleri Etiği ve 3R, Hayvan Davranışı ve Refahı
Deney Hayvanlarının Karşılaştırmalı Anatomisi, Fizyolojisi, Histolojisi ve Biyokimyası
Teorik (T)
Uygulama (U)
Kan ve Örnek Alma Teknikleri
Teorik (T)
Uygulama (U)
Tutuş Teknikleri
Teorik (T)
Uygulama (U)
İlaç Verme ve Enjeksiyon Teknikleri
Teorik (T)
Uygulama (U)
Anestezi ve Ötanazi Teknikleri
Teorik (T)
Uygulama (U)
Ağrı, Sıkıntı ve İnsani Sonlandırma Noktalarının Belirlenmesi
Laboratuvar İşleyişi (Temizlik ve Güvenlik), Hayvan Tesis/Ünitelerinde İş Sağlığı ve Güvenliği
Teorik (T)
Uygulama (U)
Deney Hayvanlarının Beslenmesi
Hayvan Hastalıkları (Mikrobiyolojik, Virolojik, Parazitolojik, Mikolojik, Klinik Dışa Vurumlar, Sağlık Tarama Programları)
Teorik (T)
Uygulama (U)
Biyoistatistik
Standardizasyon ve Hayvan Deneylerinde Varyasyon Kaynakları (Genetik Standardizasyon, Mikrobiyolojik Standardizasyon, Bakım-Barındırma)
Hayvan Deneyi Modeli Kavramı ve Spesifik Deney Modelleri
Teorik (T)
Uygulama (U)
Hayvan Deneylerinin Tasarlanması
Teorik (T)
Uygulama (U)
Temel Cerrahi
Teorik (T)
Uygulama (U)
Deney Hayvanlarının Üretimi, Yetiştirilmesi ve Barındırılması
Alternatif Yöntemler